Geen wonder dat we zoveel kaarsjes branden

De dagen zijn donker. Als je ’s ochtends opstaat is er nog geen streepje licht en om half vijf begint het al te schemeren. De dagen zijn korter, maar het werk gaat volop door. Ziektekiemen waren rond, bewegen gaat niet echt van harte. Alleen al het omkleden om te gaan sporten roept bij mij weerstand op, net als die rauwe salade die in de zomer nog zo lekker smaakte. Liever met een wijntje, chips en romige kaasjes op de bank. Het kost allemaal meer moeite in deze tijd van het jaar; het licht is verder te zoeken. Geen wonder dat we zoveel lichtjes en kaarsjes branden.

Wat kan je doen om toch glimpen van licht te ervaren?
Ikzelf richt me erop om toch naar buiten te gaan en te bewegen, een aangepast winterprogramma, dat wel. Om wel dat wijntje te nemen, maar niet die chips. Om een paar fijne boeken op tafel te leggen, en die regelmatig open te slaan omdat ze me herinneren aan het licht. Om goede films te kijken, maar zeker ook mooie muziek te luisteren. Vooral ’s ochtends bij het opstaan helpt mooie muziek me de dag in.
Om geen grote beslissingen te nemen in deze tijd, als er iets nieuws op me afkomt, geen ja en geen nee te zeggen, maar ‘ik kom erop terug in het nieuwe jaar.’ Om bewuster lief te hebben: om bij irritatie en onbegrip even een paar keer diep te ademen in plaats van me af te wenden of kribbig te worden, omdat ik weet dat iedereen in een donkere tijd zit.

Om te genieten van het inkeren, het inhuizig zijn en het teruggeworpen zijn op mezelf. Om het donkere in mezelf te ervaren en mijn (fysieke) beperkingen niet weg te wensen, maar er met mijn aandacht bij te blijven. En dan vindt er een omkering plaats: op het moment dat ik de zwaarte en beperking in mezelf toelaat, heb ik minder last van de donkerte buiten me. Er komt ruimte in me, waardoor ik de donkerte buiten me beter kan hebben. Dat ervaar ik als lichtende momenten. Het kaarsje dat ik in mezelf kan doen branden.

Ik wens je een hele fijne wintertijd en alle goeds voor het nieuwe jaar

Voor de liefhebbers een paar ‘donkere dagenboeken-muziek-wijntips’
Het boek van de schoonheid en de troost– Wim Kayzer
Alsof het voorbij is – Julian Barnes
Een Zucht van verlichting – M. van der Noordaa
 (beetje raar is mijn eigen boek, maar helpt echt in donkere tijden)
Niets weerstaat de nacht – Delphine de Vigan

Goede rode wijn: Révélation, Cabernet-Merlot
Lekkere witte wijn: Le Jade, Pays D’oc, Chardonnay

Cello concerten van Luigi Boccherini
OBOE greatest works, verzamel hobomuziek van Bach, Mozart, Haydn
Down the way – Angus & Julia Stone
All the little lights – Passenger

 

Van de schoonheid en de troost

Het is alweer een tijd geleden dat de gelijknamige serie werd uitgezonden door de vpro, waarin Wim Kayzer negenentwintig schrijvers, wetenschappers, filosofen, musici interviewden over schoonheid en troost. Onlangs kwam ik op de 2ehands markt de boekversie hiervan tegen. Direct was ik verkocht, ik lees er sindsdien regelmatig in. Wat een inspirerend boek!
Het leukste vind ik het om te lezen dat wetenschappers als Edward Witten (wiskundig natuurkundige) en Stephen Jay Gould (paleontoloog) met hun inzichten zo dicht bij het mysterie van het leven staan. En daar heel aangrijpend over kunnen vertellen vanuit de meest complexe theorieën?

Stephen Jay Gould: We leven in een universum dat niet werkt zoals wij zouden willen. Waarom zou het? Het is niet voor ons gebouwd. De aarde is vierenhalf miljard jaar oud en de mens is er pas zo’n 100.000 jaar. Er zijn, om maar een voorbeeld te geven, zo’n 500.000 verschillende soorten kevers!
Dit universum is niet voor ons geschapen en daardoor lijkt onze aanwezigheid erbinnen zowel verwarrend, vreugdevol als droef. Wij zelf moeten betekenis construeren, maar juist dat is schoonheid en troost. (-) De schoonheid is dat wij mensen een diersoort zijn die slechts zo kort bestaan en toch in staat zijn om na te denken over het geheel.

De schoonheid is dat we kunnen reflecteren en in staat zijn zin te geven aan ons bestaan. En of we die zin nou vinden of niet, de hunkering ernaar geeft voldoende brandstof om door te gaan en te blijven zoeken. Het stimuleert mij in ieder geval om te blijven schrijven. En gelukkig zijn er steeds weer kunstenaars, musici, atleten etc die de meest prachtige dingen maken, waar die hunkering uit spreekt.
Onze aanwezigheid op aarde is zowel verwarrend en vreugdevol als droef, zegt Gould.
Mooi vind ik dat. Daarom is troost ook zo belangrijk?
Ik persoonlijk vind het veel troost geven dat er 500.000 verschillende soorten kevers zijn. Als wij mensen de boel verprutsen, waar we ook aardig goed in zijn en wat me bij vlagen erg kan deprimeren, geeft het troost te beseffen dat er iets veel groters is dan wij, dat geheel z’n eigen gang gaat? Hoeveel banken er ook worden opgeblazen en oorlogen gevoerd, de aarde draait er geen rondje minder om.

We zoeken troost voor de tragedies die zich in het leven van elk van ons voltrekken, zegt Gould verderop in het interview. Ik weet nog goed dat ik voor school een werkstuk maakte over Rembrandt en dat ik voor het eerst een ‘troost’ ervaring had, puur door naar zijn werk te kijken. Iets van een tragedie speelde zich bij ons thuis af en ik wist me soms geen raad met mijn verdriet. Toen ik plaatjes moest verzamelen van schilderijen van Rembrandt voor mijn werkstuk, zag ik op een dag ‘Het joodse bruidje’. Het gaf me ter plekke iets wat ik niet kon thuisbrengen maar wat me hielp. Of het nou de handen op het hart van het bruidje waren, de empathie die uit de houding tussen de twee mensen sprak of het soort licht? Ik keek ernaar en voelde me niet meer alleen met mijn verdriet.
Nu kan ik zeggen dat het troost was.

joodsebruidje

Schilderkunst, poëzie, muziek, sport, de natuur, de liefde, een ontmoeting..zoveel schoonheid om troost in te vinden. En omdat we een diersoort zijn met zo’n kort bestaan, beter maar vandaag op zoek! Fijne dag.