Wonderwinterlandschap

In de aanloop naar kerst moet ik altijd denken aan mijn oma en opa in Den Haag. Mijn opa kon mooi tekenen en schilderen en had voor de kersttijd een speciaal tableau gemaakt: een schildering met een winterlandschap, die de hele wand met ramen bedekte van hun flat. Ieder jaar werd die tevoorschijn gehaald uit de berging en opgehangen door mijn opa.
Mijn opa was een grote stille man, die soms ineens spraakzaam werd over zijn tijd in het Jappenkamp, waar hij ternauwernood ontsnapte aan een executie. Aan het schokken van zijn lijf en grote handen kon je opmaken dat hij daar meer gruwelijks had meegemaakt. Maar mijn oma suste hem dan en zei: ‘Sssh niet op kerstavond, James.’

Diezelfde grote handen hadden dus dat prachtige verfijnde sneeuwlandschap geschilderd, met witte bergen, een dorp en een stoet mensen dat bij het schemeren uitliep naar een kerkje in de verte. Er was zoveel te zien, dat ik alle gangen van het urendurende kerstdiner vertoefde in dat wonderwinterlandschap.
Tussen alle mensen zag ik een grote man met een klein meisje aan de hand, en dat was ik samen met mijn opa op weg naar de kerk. Ik werd atheïstisch opgevoed en mocht niet naar zondagsschool, dus de kerk had een grote aantrekkingskracht op me. Een magische plek, met prachtige miniatuur glas-in-loodraampjes, warm licht en een stralende ster erboven. In mijn hoofd bedacht ik ieder jaar weer een ander verhaal, wat er gebeurde onderweg en vooral in de kerk; meestal was ik het meisje, en soms de engel die kon zingen en arme mensen redden.

Het is misschien daarom wel dat ik zo hou van het verhaal ‘Het verlangen om mens te worden’, over een trol die mens wilde worden. Het is een trol die met zijn glibberige trollenvrienden diep in de koude bossen woont, maar zich sterk aangetrokken voelt tot de mensenwereld. Vooral de klokken van de kerk die hij heel in de verte hoort klinken, trekken hem enorm aan. En dan begint zijn barre tocht uit het bos naar een ander winterlandschap en legt hij bijna het loodje omdat hij niet meer bij de trollen hoort, maar ook niet bij de mensen. Gelukkig is er een mensenmeisje, dat niet bang voor hem is en op kerstavond tegen de ramen van de kerk blaast met haar adem, zodat de trol kan zien waar hij heen moet.
Een mooi oud Zweeds sprookje uit 1932 van Jeanna Oterdahl, dat ik ooit bewerkt heb tot kerstspel voor kinderen om op te voeren op school en in het buurthuis.

Als je het leuk vindt om dit kerstspel te lezen of te spelen met je kinderen: dit is de link naar het trollenverhaal-kerst.

Het wonderwinterlandschap van mijn opa heb ik na zijn dood helaas niet meer kunnen vinden, maar in mijn fantasie kan ik het zo weer oproepen en draag ik het nog altijd bij me. Dankbaar voor de rijke wereld die hij speciaal voor zijn kleinkinderen had geschapen met zijn potloden en kwast.
Hele fijne kerstdagen.

3 gedachten over “Wonderwinterlandschap

  1. Dank je wel Marthe, voor dit beeldende, ontroerende ‘kerstverhaal’. Ik zie je dapper stappen aan de Hand van je grootvader, door het wijdse, witte landschap naar die ene toren met zijn warme licht. Vastberaden en vol vertrouwen.
    Ik heb de bundel waarin dit natuurverhaal staat zelf ook, en ik ga het zeker voorlezen deze kerst. Het daarmee weer uit het vergeethoekje halen. Dank je wel ook voor de herinnering en daarmee de inspiratie; wat een mooi geschenk in deze donkere avonden.

  2. Wat een ontzettend mooi en lief verhaal over je opa. Zoveel tederheid en fijnheid in diezelfde hand die misschien ook wel een andere hand uit angst toentertijd heeft fijngeknepen. Zoveel ervaring die daarin aan je wordt doorgegeven. Een verhaal om mens van te worden. Dankjewel.

  3. Lieve Marthe,
    Wat een ontroerend en beeldend verhaal over je grootvader en zijn schildering. Het meegestuurden toneelstuk/verhaal is prachtig. Wij lezen op kerstavond altijd een verhaal voor, met alleen kaarslicht aan. Daarna gaan we zingen. Dit jaar had ik nog geen verhaal gevonden. De trol die mens wilde worden past helemaal in de traditie en wordt ons kerstavondverhaal dit jaar… Dank, en lichtende kerstdagen voor jou, Bas en de kinderen.

Reacties zijn gesloten.